Txostena
DIMENTSIO SOZIALA
Bata bestearen jarraian aldarrikatutako lege-arauen ondorioz sistema finantzarioaren eraldaketa sakonari eta Aurrezki Kutxen marko juridikoaren erreformari ekiteko baliatzen ari diren egungoak bezain une nahasiotan, ikuspegi sozialarekin lotuak dauden osagaiak ere —eta Gizarte Ekintza izan daiteke horien adibidea—, susmopean gera daitezke, erakunde horien berezko zati diren heinean.
Azken finean sozietate anonimoen jabeak diren akziodunen dibidenduekin, edo kreditu-kooperatibetako bazkide kooperatibisten aldeko erretornuarekin gertatzen den bezala, Aurrezki Kutxen bokazio edo orientazio soziala Gizarte Ekintzan gauzatzen da. Marko legalari erantzunez, Aurrezki Kutxek, irabazien gaineko dagozkien zergak ordaindu ondoren, ekitaldi bakoitzaren amaieran egin behar dituzten nahitaezko ekarpenetatik etorri ohi da, oso-osorik edo zati batean, gizarte-jarduera horien finantzaketa.
Gizarte Ekintzaren jarduera hori bereizten duen ezaugarri esanguratsua da bere irabaziak hiritar guztien multzoari bideratuak daudela, inolako bazterketa edo esklusiorik gabe, eta, beraz, horrela gorpuzten da argi eta garbi erakunde horien sustatzaileen bokazio eta orientazio soziala. Jarduera horiek ekimen eta esparruen aukera zabala hartzen dute gainera, hasi hezkuntza eta kulturatik, gizarte eta osasun-laguntzaraino, aurrezki-kutxen jatorri-eremuko ondare historiko eta kulturala babesteko asmoz egindako jarduerei eskainitako laguntza ahaztu gabe, inola ere.
Baina jendeak oro har uste duenaren kontra, Aurrezki Kutxen bokazio sozial hori guztiz bateragarria da lehiakortasunaren printzipioarekin, erakunde horiek bitartekari finantzario gisa eta bezeroen aldeko zerbitzuak ematen dituzten erakunde bezala, aurrezki-kutxak ere printzipio horren mende baitaude bere eguneroko zereginean. Horrela, bada, etorkizuneko iraunkortasuna bermatzeko borrokan, eta erakunde horietako bakoitzak erdietsitako jarrera lehiakorra mantentzeko beharrezkoak diren efikazia eta eraginkortasuna lortzeko, Aurrezki Kutxa batek irabazien maximizazio ahalik eta handiena bilatzen du helburu gisa, gainerako erakunde finantzarioek bezala, eta irabaziak banatzeko orduan jarraitu beharreko irizpideetan egongo litzateke erakunde horiekiko duen aldea, irabazi horiek atzera berriz herritarrengana itzuliz, kasu bakoitzean dagozkion zergen bidez, gainerako erakundeek egiten duten bezala, bere ahaleginak gizarte-jarduerei eusteko bideratzea izanik beste erakundeetatik bereizten duen zeinu nagusia.
Federazioko Aurrezki Kutxen multzoak aurrera eramandako gizarte-jarduera lurraldearen garapenarekiko eta lurralde horretan garatutako jardueren bultzada eta sustapenarekiko aspaldidanik hartutako konpromisoaren erakusgarri da. Garrantzi eta munta handiko jarduera hori hiru ekimen-ildo nagusitan gauzatzen da, batez ere: Gizarte Ekintza Propioa, Lankidetzako Gizarte Ekintza eta Kanpoko Gizarte Ekintza. Aurreneko modalitatean aurrezki-kutxak berak zuzenean bultzatu edo sustatzen dituen ekimenak eta jarduerak sartzen dira; bigarrenean, gizarteko jarduerak sustatzeko ahalegina beste erakunde publiko nahiz pribatu batzuekin partekatzen da, eta hirugarrenean, azkenik, beste erakunde batzuek garatu eta aurrera eramandako gizarte-mailako ekintzak bultzatzeko diru-ekarpena egiten dute aurrezki-kutxek.
Garrantzitsua da adieraztea ezen Gizarte Ekintza Propioaren modalitatea dela esangurarik gehien duena, alderdi kualitatibotik bezala baita kuantitatibotik ere, beste bi aukerak gutxietsi gabe. Hego Euskal Herriko Aurrezki Kutxen Gizarte Ekintzako Funtsa 450,4 milioi €-ko zenbatekora iritsi zen 2010eko ekitaldian. Horrez gain, Federazio honetako kide diren Aurrezki Kutxek 188,6 milioi €-ko ekarpena egin diote Gizarte Ekintzari aurtengo ekitaldian, eta zifra hori aurreko ekitaldian egindakoa baino % 11,7 txikiagoa da (iaz 213,5 milioi €-koa izan baitzen).
Koiuntura ekonomikoa eta finantzarioa delikatu samarrak diren arren, Gizarte Ekintzara egindako ekarpenean izandako jaitsiera erakundeek beraiek beren emaitzetan izandakoa baino txikiagoa izan da. Horrek ezin hobeto erakusten du Aurrezki Kutxek bere inguruarekiko duten konpromiso soziala. Ibilgetura egindako ekarpenek totalaren % 8,84 hartzen dute, eta -% 70,2 murriztu dira. Nabarmen igo dira, aldiz, Mantentze gastuak ordaintzera bideratutako ekarpenak (% 9), gastu horiek totalaren % 91,2 hartuz.
Hego Euskal Herriko Aurrezki Kutxek Gizarte Ekintzari egindako ekarpena bi lurralde horietako (EAEko eta Nafarroako) biztanleen kopuru agregatuari begira aztertzen badugu, esan daiteke eremu horietan bizi diren pertsonetako bakoitzaren "dibidendu soziala", Federazioko Aurrezki Kutxek egindako ekarpena bestela esanda, 66,9 eurokoa dela pertsonako, hiritar ororentzat irabazi orokorra eta bazterketarik gabekoa alegia, lehen esan bezala.
Ikuspegi estrukturaletik, Gizarte Ekintzara bideratutako baliabideak zein motatako jardueretan gauzatzen diren begiratzen badugu, aurreko ekitaldiarekin konparatuz ez da aparteko alderik ikusten. Horrela, Gizarte eta Osasun eremua da laguntza horien xede nagusia, 116,2 milioi €-kin, totalaren % 48,3 beretzat hartuz. Jarraian datoz, euren garrantzi-ordenaren araberako hurrenkeran, Kultura eta aisiako jardueretara bideratutakoak, horiei 77,3 milioi € eskaini baitzaizkie, eta horrek totalaren % 32,2% esan nahi du. Hezkuntza eta Ikerketaren alorra da hirugarren xedea, eta helburu horretara bideratu dira 31,4 milioi €, hau da baliabide guztien % 13,1. Azkenik, Ondare historiko-artistiko eta naturala sustatu eta mantentzeko jarduerak daude, 15,2 milioi €-kin, eta horrek totalaren % 6,4 hartzen du.
Aurrera eramandako obren tipologiari dagokionez, murrizketa gertatu da modalitate guztietan: horrela, Lankidetzako Obrak (-% 23,8), 69,5 milioi €-ra iritsiz. Sail honen barruan, Ibilgetuan egindako inbertsioak murriztu dira batik bat (-% 94,8), horien saldoa 1,2 milioi €-koa izan da, mantentzeko gastuek apur bat gora egin duten bitartean (% 2,5), 64,1 milioi €-ra iritsiz. Obra Propioari dagokionez, -% 3,5 murriztu da, eta 123,3 milioi €-ko saldoa dauka. Horren barruan, ibilgetuan egindako inbertsioa, 15,4 milioi €-koa, -% 52,7 murriztu da; gastuak, berriz, 107,8 milioi €-koak izan dira, % 13,3ko igoerarekin.
Hego Euskal Herriko Aurrezki Kutxen Gizarte Ekintzako jardueretan 751 pertsonak hartu dute parte, iaz baino 15 gutxiagok alegia.
